हाम्रो यात्रा

फोहोर व्यवस्थापनलाई साझा जिम्मेवारी बनाउने करिब तीन दशकको प्रयास।

हाम्रो परिचय

नेप्सेम्याक सेवा प्रा.लि.

नेप्सेम्याक सेवा प्रा.लि. नेपालमा ठोस फोहोरमैला व्यवस्थापनमा काम गर्ने निजी कम्पनी हो। वि.सं. २०६६ मा स्थापित यस कम्पनीले फोहोर सङ्कलन, ढुवानी, छुट्याउने, पुनःप्रशोधन तथा कम्पोस्ट मल उत्पादनका काम गर्दै जनस्वास्थ्य तथा वातावरणमा फोहोरको नकारात्मक असर घटाउने दिगो अभ्यासमा जोड दिँदै आएको छ।

देशको ठोस फोहोरमैला व्यवस्थापन प्रणाली सुधार गर्न हामीले नेपाल सरकार तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासँगको साझेदारीमा विभिन्न परियोजना सञ्चालन गरेका छौँ। नवीन तथा किफायती समाधानसहित नेपालकै अग्रणी फोहोर व्यवस्थापन कम्पनी बन्ने हाम्रो लक्ष्य छ।

१६वर्षदेखि कम्पनीमार्फत सेवा
२९वर्षको संस्थागत अनुभव

दृष्टिकोण

नेपालमा दिगो फोहोर व्यवस्थापन समाधान प्रदान गर्दै वातावरणमैत्री अभ्यास प्रवर्द्धन, रोजगारी सिर्जना तथा अझ राम्रो फोहोर व्यवस्थापनका लागि साझेदारी गर्ने।

ध्येय

सरकार, अन्तर्राष्ट्रिय साझेदार तथा समुदायसँगको सहकार्यमा प्रभावकारी समाधान प्रदान गर्दै नवीन एवं वातावरणमैत्री दृष्टिकोण अवलम्बन गरी नेपालको फोहोर व्यवस्थापनलाई सुदृढ बनाउने।

महत्त्वपूर्ण कोसेढुङ्गा

  1. २०५०

    निजी क्षेत्रको प्रवेश

    वि.सं. २०५० देखि फोहोर व्यवस्थापनमा निजी क्षेत्रको सहभागिता सुरु भयो।

  2. २०५४

    नेप्सेम्याक (NEPCEMAC) स्थापना

    वि.सं. २०५४ वैशाख १६ मा ललितपुरमा गैरसरकारी संस्था नेप्सेम्याक (NEPCEMAC) दर्ता भयो।

  3. २०६६

    नेप्सेम्याक सेवा प्रा.लि. स्थापना

    वि.सं. २०६६ पुसमा कम्पनी स्थापना भयो।

  4. २०७०

    कामको हस्तान्तरण

    वि.सं. २०७० देखि नेप्सेम्याक (NEPCEMAC) ले प्रत्यक्ष फोहोर व्यवस्थापनको काम कम्पनीलाई हस्तान्तरण गरी जनचेतना तथा तालिममा मात्र केन्द्रित भयो।

के-के बदलियो?

पहिले

  • सार्वजनिक स्थलमा फोहोर फाल्ने चलन थियो।
  • फोहोर व्यवस्थापन नगरपालिकाको मात्र जिम्मेवारी हो भन्ने धारणा थियो।
  • फोहोर व्यवस्थापनमा काम गर्नेलाई तल्लो दर्जाको ठानिन्थ्यो।
  • फोहोर व्यवस्थापनका लागि शुल्क तिर्ने संस्कार थिएन।
  • फोहोर व्यवस्थापनसम्बन्धी सार्वजनिक कार्यक्रममा सहभागी हुन मानिस हिचकिचाउँथे।
  • कार्यस्थलमा काम गर्नेले शारीरिक यातनासमेत भोग्नुपर्थ्यो।

अहिले

  • सङ्कलन गाडी आएर हर्न बजाएपछि मात्र मानिस फोहोर बाहिर निकाल्छन्।
  • सडकमा फोहोर छरिँदैन।
  • सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थासँग समन्वय भइरहेको छ।
  • फोहोर व्यवस्थापनसँग जोडिएका व्यक्ति र पेशाप्रतिको सम्मान बढ्दो छ।
  • मानिस आफैं सेवाग्राही बन्न सम्पर्क गर्छन्।
  • फोहोर छुट्याउने तथा कम्पोस्ट बनाउने नमुना काम भइरहेको छ।
  • फोहोर शुल्क तिर्ने बानी बसेको छ।
  • मानिस सार्वजनिक कार्यक्रममा सहभागी हुन्छन्।
  • नदी किनार, सडक किनार जस्ता सार्वजनिक स्थल सफा गर्ने काम भइरहेको छ।
अध्यक्षको सन्देश

अध्यक्षको सन्देश

नेपालमा दिगो फोहोर व्यवस्थापन समाधानको नमुना बन्ने हाम्रो प्रतिबद्धता स्पष्ट छ।

नेपालमा फोहोरमैला व्यवस्थापनको अग्रणी कम्पनीको अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशकका रूपमा तपाईंसमक्ष आफ्ना कुरा राख्न पाउँदा मलाई गर्व र कृतज्ञता दुवै महसुस भएको छ। विगत डेढ दशकदेखि हामी काठमाडौं उपत्यकाको फोहोर व्यवस्थापनमा रूपान्तरण ल्याउन समर्पित छौँ। हाम्रो प्रयासले वातावरणमैत्री अभ्यास, रोजगारी सिर्जना तथा महत्त्वपूर्ण साझेदारी सम्भव भएका छन्।

नेपालको फोहोर व्यवस्थापनमा परिवर्तन ल्याउने सोचका साथ हाम्रो यात्रा २६ वर्षभन्दा पहिले सुरु भएको थियो। आज हाम्रो प्रगति र वातावरणीय प्रभाव देख्दा म विनम्र हुन्छु। नेपालमा दिगो फोहोर व्यवस्थापन समाधानको नमुना बन्ने हाम्रो प्रतिबद्धता स्पष्ट छ। नवीन एवं वातावरणप्रति सचेत दृष्टिकोणका लागि हामी सरकारी निकाय, अन्तर्राष्ट्रिय साझेदार तथा समुदायसँग सहकार्य गर्छौं।

हाम्रा पहल फोहोर सङ्कलन, ढुवानी तथा कम्पोस्ट मल उत्पादनदेखि जनचेतना अभियान, तालिम, पुनःप्रशोधन तथा सामुदायिक सहभागितासम्म फैलिएका छन्। मृत पशु व्यवस्थापन जस्ता चुनौतीपूर्ण काम पनि हामी गर्छौं।

उपलब्धिका बाबजुद प्रशोधनका लागि जग्गाको अभाव, निजी क्षेत्रसम्बन्धी अस्पष्ट नीति तथा अपर्याप्त ल्यान्डफिल साइट जस्ता चुनौती रहेको हामी स्वीकार्छौं। सिङ्गो उपत्यकाका लागि एक मात्र बन्चरेडाँडा ल्यान्डफिल साइटमा क्षमताभन्दा बढी भार छ भने स्थानीय सरकारसँग पर्याप्त पूर्वाधार छैन।

यी अवरोधका बाबजुद हाम्रो दृढता अटल छ। चुनौती पार गर्दै हामी नतिजा देखाउनेछौँ। सफा र स्वस्थ नेपालप्रतिको विश्वास नै हाम्रो अटुट समर्पणको आधार हो।

यस यात्रामा साथ दिनुहुने हाम्रो टोली, साझेदार तथा शुभचिन्तकप्रति हार्दिक कृतज्ञता व्यक्त गर्दछु। सँगै मिलेर हामी नवप्रवर्तन, सहकार्य र उत्कृष्टताको खोजी जारी राख्नेछौँ। तपाईंको साथ र सहयोगमा आउने पुस्ताका लागि उज्यालो, सफा र दिगो भविष्य निर्माण गर्नेछौँ।

धन्यवाद।

हाम्रा चुनौती

  1. दीर्घकालीन योजनासहित काम गर्ने वातावरण छैन।
  2. ट्रान्सफर स्टेसन (प्रशोधन केन्द्र) स्थापना गर्न भाडामा समेत जग्गा पाइँदैन।
  3. फोहोर व्यवस्थापनमा कामदारको ठूलो माग छ।
  4. ल्यान्डफिल साइटको व्यवस्थापन तथा पूर्वाधार विकास प्रभावकारी छैन।
  5. सबै घर अझै सेवाग्राही बनेका छैनन्।
  6. ऐन-नियम कार्यान्वयन गर्न धेरै समय र खर्च लाग्छ।
  7. कार्यशैली तथा शुल्क निर्धारण विधि एकरूप र वैज्ञानिक छैनन्।
  8. प्रविधिको कमजोरीले चाहेर पनि फोहोरको अधिकतम सदुपयोग गर्न सकिँदैन।
  9. “नगरपालिका र नेप्सेम्याकका सेवा एकअर्काका पूरक हुन्” भन्ने धारणा जनमानसमा स्थापित भइसकेको छैन।
  10. वैकल्पिक ल्यान्डफिल साइट छैन।

दीर्घकालीन लक्ष्य

  1. फोहोर व्यवस्थापनमा अनुसन्धान गर्ने।
  2. घर तथा समुदाय स्तरमै कम्पोस्ट मल बनाउने।
  3. पुनःप्रशोधित वस्तुको प्रयोग प्रवर्द्धन गर्ने।
  4. यान्त्रिक शक्तिको प्रयोग बढाउने।
  5. सहरी वातावरण तथा पारिस्थितिक प्रणाली संरक्षणका लागि आधुनिक प्रविधि अवलम्बन गर्ने।
  6. फोहोरमा आधारित उद्योगका लागि फोहोरलाई कच्चा पदार्थका रूपमा प्रयोग गर्ने।
  7. वृक्षरोपण, प्राङ्गारिक खेती, मौरीपालन तथा हरियाली प्रवर्द्धन गर्ने।
  8. फोहोर व्यवस्थापन क्षेत्रमा रोजगारी सिर्जना गर्ने।
  9. पुस्तक, शैक्षिक तथा सूचनामूलक सामग्री एवं सञ्चारमाध्यममार्फत प्रचारप्रसार गर्ने।
  10. नगरपालिका क्षेत्रभित्रकै जग्गा प्रयोग गर्ने, सम्भव नभए मात्र अन्य क्षेत्रसँग सहकार्य गर्ने।
  11. फोहोर व्यवस्थापन सेवालाई अनिवार्य बनाई नगरपालिकाका अन्य सेवासँग आबद्ध गर्ने।
  12. वैज्ञानिक तरिकाले शुल्क निर्धारण गर्ने।
  13. सार्वजनिक-निजी साझेदारी अवधारणाअनुसार हाल काम गरिरहेको निजी क्षेत्रलाई कार्यसम्पादनका आधारमा कानुनी प्रक्रियाबाट सशर्त दीर्घकालीन जिम्मा दिने।
  14. आय स्रोत कम भएका क्षेत्रमा नगरपालिकाले निजी क्षेत्रलाई निश्चित रकम उपलब्ध गराउने, साथै निजी क्षेत्रले सेवाग्राहीबाट उठेको रकमको निश्चित प्रतिशत सरसफाइ शुल्कका रूपमा नगरपालिकाको खातामा जम्मा गर्ने।
  15. निजी क्षेत्रले गरेको कामको अनुगमन, मूल्याङ्कन तथा नियमन नगरपालिकाले गर्ने व्यवस्था मिलाउने।

फोहोर उठेन वा केही जिज्ञासा छ?

हामीलाई सन्देश पठाउनुहोस् वा नजिकको कार्यालयमा फोन गर्नुहोस्। हाम्रो टोलीले सकेसम्म छिटो सम्पर्क गर्नेछ।